Heeft mijn jacht zwavelarme brandstof nodig in de Middellandse Zee?

De zwavelbeperking geldt niet alleen voor koopvaardijschepen of charterjachten. MARPOL-bijlage VI legt de brandstofeis op aan schepen van alle afmetingen; privégebruik levert geen algemene vrijstelling op. Een motorjacht voor gezinsgebruik mag de limiet niet negeren alleen omdat het geen commercieel certificaat heeft.

De verwarring ontstaat door de tonnagegrens voor de certificaatplicht. Een International Air Pollution Prevention Certificate, meestal afgekort tot IAPP-certificaat, is verplicht voor schepen met een brutotonnage van 400 of meer die de betreffende internationale reizen maken. Kleinere jachten kunnen buiten die certificaatplicht vallen, terwijl de zwavellimiet wel voor hen geldt.

De beperking geldt bovendien niet alleen voor de hoofdmotoren. Ook brandstof die in hulpmotoren en ketels wordt verbrand, valt eronder. Een generator die ’s nachts voor anker draait, verdient dus evenveel aandacht als de motoren die tijdens de overtocht worden gebruikt. Een voortstuwingstank met conforme brandstof lost niets op als de generator uit een aparte voorraad met een hoger zwavelgehalte wordt gevoed.

Dit zijn de algemene regels. Laat vóór vertrek een gekwalificeerd maritiem adviseur bevestigen welke eisen gelden voor de vlag, de uitrusting en de voorgenomen route van het jacht.

Het zwavelemissiebeheersgebied in de Middellandse Zee is een zeegebied, geen verzameling Europese havens. De westgrens loopt tussen Kaap Trafalgar in Spanje en Kaap Spartel in Marokko, bij de westelijke ingang van de Straat van Gibraltar. Wie wacht tot aankomst in Gibraltar of bij een Spaanse bunkerplaats, kan daardoor te laat zijn met omschakelen.

Komt u vanaf de Atlantische Oceaan, neem de grens dan op in het reisplan en reken van daaruit terug. Bepalend is het moment waarop conforme brandstof daadwerkelijk de verbrandingsapparatuur bereikt, niet het moment waarop iemand een afsluiter voor de brandstofovervoer opent. Het omschakelen moet vóór het binnenvaren zijn voltooid.

De eis voor de Middellandse Zee betreft zwaveloxiden en fijnstof. Daarmee wordt niet automatisch ook de afzonderlijke NOx Tier III-motornorm voor de hele Middellandse Zee verplicht. Geef geen akkoord op een dure motoraanpassing alleen omdat een offerte in algemene termen verwijst naar de aanwijzing van het gebied als ‘ECA’.

Voor een jacht dat binnen de Middellandse Zee blijft, is de verstandigste inkoopinstructie eenvoudig: bestel bij elke levering conforme brandstof en bewaar de bewijsstukken. Een tweede voorraad ongeschikte brandstof aanhouden heeft operationeel weinig nut zonder een specifieke reden en een goed beheersplan.

‘Scheepsdiesel’ is niet nauwkeurig genoeg voor een bestelling. Vraag de leverancier het zwavelgehalte schriftelijk te bevestigen en precies aan te geven welk product wordt geleverd. De leveringsdocumenten moeten de zwavelspecificatie onderbouwen, zodat de kapitein niet op een telefonische toezegging hoeft te vertrouwen.

Vraag in de orderbevestiging om:

• Brandstof met een zwavelgehalte van maximaal 0,10% op massabasis.
• Een brandstofklasse en specificatie die geschikt zijn voor de machines van het jacht.
• Schriftelijke informatie over het zwavelgehalte, gekoppeld aan de levering.
• De overeengekomen hoeveelheid, afleverlocatie en all-inprijs.
• De voor het jacht toepasselijke afleverbon en afspraken over monstername.

Dit is een inkoopchecklist, geen vervanging voor de wettelijk vereiste documenten. Behandel de geschiktheid voor de motoren en de zwaveleis als afzonderlijke punten: voldoen aan de ene eis betekent niet dat ook aan de andere wordt voldaan.

Ook de aanduiding ‘voldoet aan IMO 2020’ is een valkuil. Buiten zwavelemissiebeheersgebieden geldt wereldwijd een zwavelgrens van 0,50%, hoger dan de limiet van 0,10% in de Middellandse Zee. Dat brandstof uitsluitend volgens die wereldwijde grens wordt verkocht, bewijst dus niet dat deze geschikt is voor de Middellandse Zee.

Een goedgekeurd uitlaatgasreinigingssysteem kan een gelijkwaardige manier bieden om aan de eisen te voldoen. Dat vereist een specifieke, door de vlaggenstaat goedgekeurde installatie. Het monteren van gewone uitlaatapparatuur of het toevoegen van een brandstofadditief geeft die toestemming niet. Heeft het jacht geen dergelijke goedgekeurde installatie, koop dan brandstof die zelf aan de limiet voldoet.

Achtergebleven brandstof telt mee. Conforme brandstof kan door vermenging met zwavelrijkere restanten in opslag- of servicetanks, of tijdens het overpompen, alsnog buiten de norm vallen. De brandstof die daadwerkelijk wordt gebruikt, moet aan de geldende limiet voldoen, niet alleen de laatste levering afzonderlijk.

Neem dit vereenvoudigde mengvoorbeeld, uitgedrukt in massa omdat de limiet op massabasis wordt bepaald:

• Een tank bevat 200 kilogram brandstof met 0,50% zwavel.
• Het jacht bunkert daar 1.800 kilogram bij met 0,08% zwavel.
• De totale 2.000 kilogram bevat 2,44 kilogram zwavel.
• Het uiteindelijke gehalte bedraagt 0,122%, meer dan de limiet voor de Middellandse Zee.

Deze berekening gaat uit van volledige vermenging en laat brandstof elders in het systeem buiten beschouwing. Het voorbeeld maakt de denkfout duidelijk: een grote levering conforme brandstof maakt de resterende voorraad niet vanzelf conform.

Volg voor een jacht dat tussen brandstoffen omschakelt een vaste procedure:

1. 1Stel vast wat er in elke opslag-, service- en dagtank zit, aan de hand van leveringsdocumenten en waar nodig passende analyses.
2. 2Laat de werktuigkundige beoordelen wat voor de aanwezige installatie nodig is om om te schakelen en te spoelen.
3. 3Rond het omschakelen af vóór het passeren van de grens van het emissiebeheersgebied.
4. 4Noteer de hoeveelheden conforme brandstof en de datum, tijd en positie waarop het omschakelen is voltooid in het door de vlaggenstaat voorgeschreven logboek.

Schriftelijke omschakelprocedures en de bijbehorende registraties zijn verplicht wanneer afzonderlijke brandstoffen worden gebruikt om binnen en buiten een emissiebeheersgebied aan de eisen te voldoen. Een procedure die op het jacht is afgestemd, is nuttiger dan een algemene pagina die van een ander schip is gekopieerd.

Als conforme brandstof werkelijk niet verkrijgbaar is, levert een Fuel Oil Non-Availability Report niet automatisch een vrijstelling op. De omstandigheden moeten worden gemeld aan de bevoegde autoriteiten, die het bewijsmateriaal beoordelen en bepalen welke maatregelen passend zijn. Beschouw dit als een uitzonderlijke meldingsprocedure, niet als een manier om aan een lastig geworden vaarplan vast te houden.

Er bestaat geen bruikbare, vaste ‘Middellandse Zeetoeslag’ in euro per liter die in elk jachtbudget kan worden opgenomen. Vraag voor de planning een schriftelijke offerte aan voor het juiste product in de beoogde bunkerhaven, met belastingen en leveringskosten apart vermeld. Vergelijk offertes op dezelfde basis.

Neem als voorbeeld een motorjacht van 24 meter dat zich vanuit Palma voorbereidt op het seizoen. Stel dat het vaarplan uitgaat van 9.000 liter voor de voortstuwing en 3.000 liter voor de generatoren, samen 12.000 liter. Dit zijn aannames voor een rekenvoorbeeld, geen standaardverbruikscijfers voor een jacht van die lengte.

Bij een fictieve all-inprijs van € 1,55 per liter bedraagt het brandstofbudget € 18.600. Is een tweede aanvaardbare offerte op exact dezelfde commerciële basis € 0,08 per liter duurder, dan is het verschil € 960. Geen van beide bedragen wordt hier gepresenteerd als een marktprijs voor november 2026.

Voor het budget is het vaak belangrijker om te weten of het jacht al brandstof aan boord heeft die niet volgens plan kan worden gebruikt. Vraag afzonderlijke offertes aan als de werktuigkundige aangeeft dat het volgende nodig is:

• Tankbemonstering en laboratoriumanalyse.
• Brandstof afvoeren of naar de wal overpompen.
• Tanks reinigen en het systeem spoelen.
• Vervangende brandstof en extra ligtijd.

Verstop deze posten niet in een algemene onderhoudsreserve. Bij een aankoop moeten ze in beeld zijn voordat overeenstemming wordt bereikt over de waarde van de brandstof die bij de overdracht aan boord blijft. De verkoper voor elke liter de vervangingsprijs betalen is geen goed uitgangspunt als de specificatie onbekend is.

Voor jachten waarop de betreffende IAPP-eisen van toepassing zijn, moeten bunkerafleveringsbonnen ten minste drie jaar na levering aan boord worden bewaard. Representatieve brandstofmonsters moeten onder beheer van het schip blijven totdat de brandstof grotendeels is verbruikt, maar in ieder geval gedurende minimaal 12 maanden na levering.

Een kleiner jacht mag er niet van uitgaan dat zonder IAPP-certificaat ook geen bewijsstukken nodig zijn. Vlaggenstaten kunnen de documentatie-eisen voor bunkerleveringen ook toepassen op schepen met een brutotonnage van minder dan 400. Zelfs waar de volledige wettelijke regeling niet van toepassing is, is het bewaren van schriftelijke informatie over het zwavelgehalte een verstandige manier om aan te tonen wat er is gekocht.

Houd één toegankelijk brandstofdossier bij met:

• Afleverbonnen en facturen, gekoppeld aan elke bunkerdatum.
• Schriftelijke brandstofspecificaties en informatie over het zwavelgehalte.
• Registraties van de verdeling over tanks en van brandstofovervoer.
• Toepasselijke omschakelregistraties en procedures.
• Monsteridentificatie en laboratoriumrapporten, indien beschikbaar.

Vraag dit dossier bij de aankoop van een gebruikt jacht op vóór de laatste overdrachtsbespreking. Laat de werktuigkundige de documenten vergelijken met de tankpeilingen en nagaan of er leveringen zijn die niet kunnen worden verklaard. Een bon waarop alleen ‘diesel’ staat, vraagt om een vervolgvraag, niet om een aanname.

De afrekening bij overdracht moet onderscheid maken tussen brandstofhoeveelheid en brandstofkwaliteit. Als het contract een waarde toekent aan de resterende bunkers, leg dan vóór betaling vast hoe de hoeveelheid wordt gemeten en hoe eventuele openstaande vragen over de specificatie worden afgehandeld. Dat is eenvoudiger te regelen zolang beide partijen nog belang hebben bij een antwoord.